قهوه سال‌هاست که انتخاب اول خیلی‌ها برای شروع یک روز پرانرژی بوده است. اما این روزها همه دنبال این هستند که بدانند ماچا چیست؟ و همین نوشیدنی هم طرفداران زیادی پیدا کرده و به گزینه‌ای محبوب برای کسانی تبدیل شده که به دنبال جایگزینی برای قهوه هستند و همچنان می‌خواهند کافئین مورد نیازشان را دریافت کنند.
امروزه بسیاری از کافه‌های زنجیره‌ای منوی متنوع‌تری دارند و نوشیدنی‌های معروف مخصوص کافی شاپ و چای را عرضه می‌کنند. بنابراین، فرقی نمی‌کند طرفدار قهوه باشید، ماچا را ترجیح بدهید یا از هر دو لذت ببرید؛ احتمالاً در کافه‌های اطرافتان گزینه‌های متنوعی برای انتخاب پیدا می‌کنید.
ماچا چیست؟
درباره خواص و ویژگی‌های قهوه زیاد صحبت کرده‌ایم، اما ماچا هم ویژگی‌هایی دارد که ارزش شناختن را دارند. ماچا نوعی چای سبز است که از برگ‌های آسیاب‌شده چای تهیه می‌شود. برخلاف چای معمولی که برگ‌های آن را در آب دم می‌کنیم و سپس جدا می‌کنیم، در تهیه ماچا پودر چای مستقیماً با آب مخلوط می‌شود. به این ترتیب، خود برگ‌های چای را هم مصرف می‌کنید، نه فقط عصاره‌ای را که در آب آزاد شده است.
برای تهیه ماچا، بوته‌های چای در بخشی از دوره رشد با سایه پوشانده می‌شوند. این کار میزان کلروفیل برگ‌ها را افزایش می‌دهد و یکی از دلایل رنگ سبز روشن و چشمگیر ماچاست.
ماچا طعمی ملایم، گیاهی و کمی خاکی دارد. همین طعم خاص باعث شده علاوه بر تهیه نوشیدنی، در شیرینی‌ها، کیک‌ها، بیسکویت‌ها و انواع خوراکی‌ها هم استفاده شود. می‌توانید آن را با آب داغ بنوشید یا برای طعمی لطیف‌تر، کمی شیر به آن اضافه کنید. اما نوشیدن ماچا چه تفاوتی با قهوه دارد؟ برای پاسخ به این سؤال، بهتر است ابتدا میزان کافئین هرکدام را بررسی کنیم.
ماچا چقدر کافئین دارد؟
ماچا به‌دلیل داشتن کافئین می‌تواند جایگزینی برای قهوه باشد، اما میزان کافئین آن در مقایسه با یک فنجان قهوه چقدر است؟
میزان کافئین در یک فنجان ماچا
ماچا در مقایسه با بیشتر انواع چای سبز کافئین بیشتری دارد. هر گرم پودر ماچا معمولاً حدود ۱۹ تا ۴۴ میلی‌گرم کافئین دارد. بنابراین، یک وعده ماچا که با ۲ گرم پودر تهیه می‌شود، می‌تواند حدود ۳۸ تا ۸۸ میلی‌گرم کافئین داشته باشد.
البته مقدار دقیق کافئین در هر فنجان یکسان نیست. کیفیت و تازگی برگ‌های چای، میزان پودر مصرفی و حتی دمای آب هنگام آماده‌سازی می‌توانند بر نتیجه نهایی تأثیر بگذارند.
قهوه چقدر کافئین دارد؟
دانه‌های قهوه به‌طور میانگین در هر گرم حدود ۱۰ تا ۱۲ میلی‌گرم کافئین دارند. بنابراین، اگر مقدار کافئین را به ازای هر گرم مقایسه کنیم، پودر ماچا می‌تواند کافئین بیشتری داشته باشد. اما با این حال، چون برای تهیه یک فنجان قهوه معمولاً مقدار بیشتری از ماده اولیه استفاده می‌شود، قهوه در نهایت اغلب کافئین بیشتری از یک فنجان ماچا دارد.
برای تهیه یک فنجان قهوه معمولی، حدود ۷ تا ۱۰ گرم قهوه آسیاب‌شده استفاده می‌شود و میزان کافئین نوشیدنی نهایی به‌طور میانگین حدود ۹۵ میلی‌گرم است. این عدد هم ثابت نیست؛ نوع دانه در انواع قهوه، روش دم‌آوری، اندازه فنجان و میزان قهوه مصرف‌شده می‌توانند مقدار کافئین را تغییر دهند.
کافئین ماچا بیشتر است یا قهوه؟
در حالت معمول، یک فنجان قهوه کافئین بیشتری از یک فنجان ماچا دارد. اما با این حال، پاسخ دقیق به مقدار مصرف و نحوه آماده‌سازی هر نوشیدنی بستگی دارد. برای مثال، ماچایی که با پودر بیشتری تهیه شده باشد، ممکن است کافئین قابل‌توجهی داشته باشد و به یک فنجان قهوه معمولی نزدیک شود. از طرف دیگر، یک قهوه رقیق یا کم‌حجم هم لزوماً کافئین زیادی ندارد.
نکته دیگر این است که تجربه نوشیدن این دو نوشیدنی همیشه یکسان نیست. ترکیبات موجود در آن‌ها و نحوه تأثیرشان بر بدن می‌تواند باعث شود احساس انرژی و هوشیاری متفاوتی داشته باشید.
تفاوت‌های دیگر ماچا و قهوه
میزان کافئین تنها عاملی نیست که باید هنگام انتخاب بین ماچا و قهوه در نظر بگیرید. طعم، هزینه، شیوه آماده‌سازی و حتی حسی که بعد از نوشیدن آن‌ها دارید، می‌توانند در انتخاب شما نقش داشته باشند.
- طعم: ماچا طعمی گیاهی، ملایم و کمی خاکی دارد که ممکن است در ابتدا برای بعضی افراد ناآشنا باشد. قهوه معمولاً طعمی قوی‌تر دارد و بسته به نوع دانه و روش دم‌آوری، می‌تواند تلخ، اسیدی، شکلاتی یا آجیلی باشد.
- تأثیر بر انرژی: ماچا علاوه بر کافئین، حاوی ال‌تیانین (L-theanine) نیز هست؛ اسیدآمینه‌ای که ممکن است به ایجاد حس آرامش در کنار هوشیاری کمک کند. به همین دلیل، بعضی افراد بعد از نوشیدن ماچا احساس می‌کنند انرژی‌شان متعادل‌تر است. قهوه هم می‌تواند هوشیاری را افزایش دهد، اما مصرف زیاد آن در برخی افراد باعث بی‌قراری، اضطراب یا لرزش می‌شود.
- آنتی‌اکسیدان‌ها: هر دو نوشیدنی حاوی ترکیبات آنتی‌اکسیدانی هستند. ماچا به‌ویژه به داشتن کاتچین‌هایی مانند EGCG معروف است. این ترکیبات به‌دلیل نقش احتمالی‌شان در کاهش التهاب و حمایت از سلامت بدن مورد مطالعه قرار گرفته‌اند، هرچند نباید اثرات احتمالی آن‌ها را به‌عنوان نتیجه‌ای قطعی در نظر گرفت.
- روش آماده‌سازی: قهوه را می‌توان با روش‌های مختلفی مانند اسپرسو، فرنچ‌پرس، قهوه دمی یا دستگاه‌های فیلتردار آماده کرد. ماچا معمولاً با مخلوط کردن پودر آن در آب داغ و هم زدن با همزن مخصوص تهیه می‌شود. البته برای درست کردن ماچا لاته، می‌توان از شیر هم استفاده کرد.
- هزینه: قهوه معمولاً مقرون‌به‌صرفه‌تر است، به‌خصوص اگر آن را در خانه آماده کنید. خرید ماچا، به‌ویژه انواع باکیفیت و درجه‌یک آن، ممکن است قیمت بالاتری داشته باشد.
- دسترسی: ماچا در سال‌های اخیر محبوب‌تر شده است، اما هنوز هم قهوه را در تعداد بیشتری از کافه‌ها و فروشگاه‌ها پیدا می‌کنید. به همین دلیل، انتخاب قهوه معمولاً آسان‌تر است، در حالی که ممکن است همه کافه‌ها ماچا یا ماچا لاته نداشته باشند.
نوشیدن قهوه بهتر است یا ماچا؟
حالا که می‌دانیم قهوه معمولاً کافئین بیشتری دارد، این سؤال مطرح می‌شود که کدام‌یک انتخاب مناسب‌تری است. پاسخ به نیاز، عادت‌های روزانه و البته سلیقه شما بستگی دارد.
قهوه برای بسیاری از افراد راهی سریع برای رفع خواب‌آلودگی صبحگاهی است. کافئین آن می‌تواند هوشیاری را افزایش دهد و احساس خستگی را کمتر کند. البته سرعت و شدت این اثر به عوامل مختلفی، از جمله مقدار کافئین مصرفی و حساسیت بدن شما بستگی دارد. بعضی افراد نیز پس از کاهش اثر اولیه کافئین، دوباره احساس خستگی می‌کنند.
ماچا هم کافئین دارد، اما وجود ال‌تیانین در کنار آن ممکن است تجربه متفاوتی ایجاد کند. برخی افراد پس از نوشیدن ماچا، هوشیاری همراه با آرامش بیشتری احساس می‌کنند. اما با این حال، شواهد کافی وجود ندارد که ثابت کند کافئین ماچا همیشه آهسته‌تر جذب می‌شود یا نوشیدن آن مانع افت انرژی در ساعات بعدی خواهد شد.
در نهایت، اگر برای شروع روز به نوشیدنی‌ای با طعم قوی و اثر محسوس کافئین نیاز دارید، قهوه می‌تواند انتخاب مناسبی باشد. اگر هم طعم ملایم‌تر چای سبز را دوست دارید و می‌خواهید نوشیدنی متفاوتی را امتحان کنید، ماچا ارزش امتحان کردن را دارد.
لازم نیست حتماً یکی را برای همیشه انتخاب کنید. می‌توانید بسته به ساعت روز، میزان انرژی مورد نیاز و سلیقه‌تان، هر دو را در برنامه روزانه خود داشته باشید.
خواص و فواید ماچا
ماچا فقط به‌دلیل داشتن کافئین محبوب نشده است. این نوشیدنی حاوی ترکیبات گیاهی و آنتی‌اکسیدان‌هایی است که می‌توانند بخشی از یک رژیم غذایی متنوع و متعادل باشند.
یکی از ویژگی‌های مهم ماچا، وجود کاتچین‌ها و سایر ترکیبات آنتی‌اکسیدانی در آن است. این مواد به‌دلیل نقش احتمالی‌شان در محافظت از سلول‌ها در برابر آسیب اکسیداتیو مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته‌اند. برخی مطالعات نیز ارتباط ترکیبات چای سبز را با جنبه‌هایی از سلامت عمومی و مدیریت وزن بررسی کرده‌اند، اما میزان تأثیر آن‌ها در عمل به عوامل متعددی بستگی دارد و نباید ماچا را به‌تنهایی راهکاری برای کاهش وزن یا تقویت سیستم ایمنی دانست.
از طرف دیگر، آماده کردن ماچا در خانه چندان دشوار نیست. کافی است مقداری پودر ماچا را با آب داغ مخلوط کنید و با همزن دستی یا همزن مخصوص بزنید تا نوشیدنی یکدست شود. اگر طعم خامه‌ای‌تری می‌خواهید، می‌توانید شیر یا شیر گیاهی هم به آن اضافه کنید. بنابراین، برای لذت بردن از ماچا لزوماً به خرید تجهیزات و اکسسوری کافه یا مهارت یک باریستای حرفه‌ای نیاز ندارید.
خواص و فواید قهوه
با وجود محبوبیت روزافزون ماچا، قهوه هم مزایای خاص خودش را دارد. قهوه علاوه بر کافئین، حاوی آنتی‌اکسیدان‌ها و ترکیبات زیست‌فعالی است که درباره تأثیر آن‌ها بر سلامت بدن پژوهش‌های زیادی انجام شده است. برخی مطالعات، مصرف متعادل قهوه را با عملکرد بهتر در برخی فعالیت‌های شناختی و کاهش خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ مرتبط دانسته‌اند. اما با این حال، چنین ارتباط‌هایی لزوماً به معنای رابطه علت و معلولی نیستند و میزان مصرف، وضعیت سلامت فرد و شیوه تهیه قهوه نیز اهمیت دارند.
از نظر هزینه و دسترسی هم قهوه معمولاً شرایط ساده‌تری دارد. تهیه آن در خانه آسان است و تقریباً در هر کافه‌ای می‌توانید انواع مختلفی از آن را سفارش دهید. در مقابل، هنوز همه کافه‌ها ماچا یا ماچا لاته را در منوی خود ندارند و خرید پودر باکیفیت ماچا هم ممکن است هزینه بیشتری داشته باشد.
اگر از نوشیدن همیشگی قهوه خسته شده‌اید و دوست دارید طعم تازه‌ای را امتحان کنید، ماچا می‌تواند گزینه جالبی باشد. اما اگر اولویت شما دریافت کافئین بیشتر در یک فنجان معمولی است، قهوه همچنان انتخاب رایجی خواهد بود.
در نهایت، انتخاب بین ماچا و قهوه به این بستگی دارد که از یک نوشیدنی چه انتظاری دارید. هر دو می‌توانند بخشی از برنامه روزانه شما باشند؛ کافی است نوشیدنی‌ای را انتخاب کنید که از طعم آن لذت می‌برید و با نیازها و عادت‌های روزانه‌تان سازگار است.